Ödemiş için önemli uyarı ve öneriler

Hasan Kalyoncu Üniversitesi Güzel Sanatlar ve Mimarlık Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ülkü Altınoluk, Ödemiş’teki kentsel dönüşüm tipinin gelecekte yaratabileceği sıkıntılara dikkat çekerek önemli uyarı ve önerilerde bulundu.

Ödemişli Mimari Profesörü ve Yazar Ülkü Altınoluk, Ödemiş’te parsel bazında devam eden kentsel dönüşüm uygulamalarının başta otopark ve trafik sıkıntısı olmak üzere pek çok sıkıntıyı beraberinde getireceğine dikkati çekerek bu uygulamaya acilen son verilmesi gerektiğini belirtti.

Ödemiş’in nitelik taşıyan bölgelerinin bakımsız kalarak gitgide tenhalaştığını ve kentin tarım alanlarına doğru genişlediğini aktaran Altınoluk, hiçbir özellik bulunmamasına rağmen tescil edilen yapılarla ilgili sorunların sürdüğünü de ifade ederek, Koruma Amaçlı İmar Planı’nın gözden geçirilmesinin gerekliliğine vurgu yaptı. Ödemiş’in sağlıklı gelişimi için ilçeden yetişmiş uzman isimlerle görüş alışverişi yapılmasında yarar olduğunu da aktardı.

“Gelecekte trafik kaosu büyüyecektir”

Çanakkale Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurul Başkanlığı’nı da yapan Ödemişli Prof. Dr. Ülkü Altınoluk, “Ödemiş’te bir zamanlar üç-dört kişilik ailelerin yaşadığı müstakil tip evlerin yerini bugünlerde parsel bazında kentsel dönüşümle üç-dört-beş katlı binalar alıyor. Sokakların, caddelerin genişlikleri aynı kalırken nüfuslar artıyor. Haliyle yeşil alan ihtiyacı artıyor, otopark ihtiyacı artıyor, yaya yolu ihtiyacı artıyor. Ancak bunlara yanıt verebilecek hiçbir adım atılmadığını görüyoruz. Ödemiş kent merkezinin bu şekilde ilerlemesi mümkün değil. Yeşil alanlar binaların arasında kalmış parklarla sınırlı. Hızlı bir dikey betonlaşma ile hava kirliliği ya da küresel ısınmadan daha da fazla etkilenen bir kent manzarası. Gelecekte trafik kaosu daha da büyüyecektir. Mevcut koşullarla otopark alanı üretmek imkansız gözüktüğünden her geçen yıl sayısı artan araçları park edecek yer bulmak daha da büyük bir sorun olacak. Bugün bisikletle Ödemiş’i turladığınızda sokakların otoparklardan farksız bir görüntüde olduğunu iki aracın yan yana geçmesinin imkansız olduğunu, kentin görece dar sokaklarına ve çıkmazlarına kadar araç parklarının uzandığını görüyorsunuz. Acil durumlarda geçit vermeyecek bir tablo.

“Koruma Amaçlı İmar Planı revize edilmeli”

Bunların yanında kentin eski bölgelerinde Koruma Amaçlı İmar Planı revize edilmeyi beklerken bir yandan bu plandan uzak kalma çabasıyla sürekli tarlalara, zeytinlik alanlara doğru giden bir yapılaşma var. Bunun sürdürülebilir bir yanı yok. Acilen dur dememiz lazım. Öncelikle bu parsel bazlı uygulamalar terk edilip ada bazlı uygulamalarla yeşil alanları ve otoparkı düşünülmüş bir yapılaşma gerçekleşmek durumunda. Koruma amaçlı imar planı da revize edilerek tarihi, kültürel, sanatsal, teknik özellik bulunmamasına rağmen tescillenen yapılarla ilgili sorunlar çözülmeli. Kentin pek çok yerinde demir parmaklıklarla çevrilmiş harap halde binalar var. Bunların beraberinde getirdiği asayiş sorunları. Beş kat olarak yapılaşmış alanlarda, yakın çevresinde tescilli yapı bulunmadığı halde Koruma Amaçlı Plan içinde kaldığından dolayı arada kalmış parsellere üç kat uygun görülmüş iki yanı karkas ve tuğla görüntülü kent estetiğinden yoksun yapılar var. Tabi bu gibi sorunların çözümü yerine yeni imara açılan bölgelere hızlı bir akın da var” dedi.

“Cazibe merkezlerine ihtiyaç var”

Ödemiş’in cazibe merkezlerine ihtiyaç duyduğunun altını çizen Altınoluk, “Bugün yapılaşması doğru kentlere baktığımızda yeşil bantlar görüyoruz. Yaya yolu, bisiklet yolu düşünülen geniş bulvarlar, sokaklar görüyoruz. Bunları yapmak Ödemiş şartlarında imkansız değil, yeter ki doğru anlatın yeter ki insanlarla etkileşimi doğru sağlayın. Kimse gelecekte keşmekeş içinde yaşamak istemez. Geçmişte örneği var. İmar planı yarışma ile belirlenmiş bir kent olmakla övünüyoruz ama bu plana ne kadar sahip çıktık bu tartışılır. Ulus Meydanı mesela bu yeşil bantlara bir örnek sayılır. Devamı da olsa idi. Kentsel dönüşümü sağlıklı bir şekilde sağlamak adına yapılabilecek daha çok şey var. Ama çözüm kesinlikle tarım alanlarına, zeytinliklere doğru gitmek değil. Ödemiş’te yeni yapılanan bölgelerde merkezler oluşsa da bunlar alışveriş ve sosyal donatı alanlarından öteye geçmiyor. Ödemiş’in tarihini ve özelliklerini yansıtan bir merkez yok. Toplu ulaşıma olan ilgi yetersiz. Cumartesi Pazarı ve Kadın El Sanatları dışında ilçeye dışarıdan gelenleri çekebilecek bir cazibe merkezi oluşamıyor. Her ne kadar Arasta ve çevresi restore edilse de ya da Yıldız’da bir takım sokak sağlıklaştırma çalışmaları olsa da o çekimin sınırlı kaldığını görüyoruz.

“Sadece yeni yapılarla gelişim sürdürülemez”

Çözüm mekânın ruhunu yaşatmakta. Örneğin Katırcılar Sokağı, Ödemiş’in eski İzmir yoludur. Yarışmayla belirlenen o planda o günün şartlarında Katırcılar Sokağı’nda deve yolu bile düşünülmüş. Kentleşme böyle detaylarla o kentin kimliğiyle bütünleşir. Katırcılar Sokağı’nda da bölgenin ruhuna uygun bir yapılaşma sağlansa emin olun kentin yeni bir cazibe merkezi burada oluşur. Ama böyle bakımsız kalırsa yaşayanların sayısı azalır. Bunları belirttiğim gibi mekanın ruhunu yaşamış insanlarla görüşerek sağlayabilirsiniz.

“Ödemiş’ten yetişmiş çok değerli isimler var”

Sadece yeni yapılarla gelişmeye çalışmak sürdürülemez bir noktaya gelmiştir. Kentin tarihi dokusunu ve özelliklerini hissettiren bir mimari anlayışla hareket etmek, kentin ihtiyaçlarını doğru belirlemek konusunda sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliği yapılabilir. Ödemiş’ten yetişmiş çok değerli isimler var. Bu değerli isimlerle güçbirliği yapılabilir. Görüş alışverişi sağlanabilir. O dokuyu ve ruhu korumak ve bir bütünlük yakalamak için yeri gelip bir tuğlayı, bir elektrik direğini dahi düşünmek veya bir ağacı korumak sadece Batı ülkelerine has bir özellikmiş gibi algılamamak lazım.

Bugün sokaklara ve caddelere hakim o karmaşık görüntünün yerini kimlikli ve nitelikli kent görüntüsüne dönüştürmemiz Ödemiş’te geleceğe bırakılacak en güzel miras olabilir. Bu konuda yerel yönetimlerin atması gereken adımlar olduğunu düşünüyorum” dedi.

Başar Uçar