Umutların Mezarı: ÖDEMİŞ TEKSTİL (6)

Babam Mehmet Aksarı'nın Anısına…

05 Mart 2019

Ödemiş Tekstil (7)

Hissemiz vardı. Bir iki kez kumaş dağıtmışlardı. Sonraları kapandı gitti Ödemiş Tekstil. Babam hisse senetlerini gözü gibi korur, aklı azıcık yetecek insanlara gösterirdi. Genel toplantılarına katılmıştım birkaç kez. Şehir Salonu'nda Doç. Dr. Oğuz Çataloğlu, üretilecek ipliği getirip göstermişti. Halkımızın hem aklına hem de gözüne hitap ediyordu.

En iyi iletişim yöntemini kullanıyordu.

*****

Dostum Bekir Keskin, Tekstil'in '…öyküsünü bir yerel tarih çalışması olarak görmenin yanı sıra 'ne olabilirdi, nasıl bu hale gelmiş' sancısını hisseden bir Ödemişli olarak merak' etmiş, 'Çevresini ve bana ; doğru, yansız araştırmanın önemini ve değerini öğreten' eniştesi 'Doç. Dr. Ali Eşref Turan (1947-2012) saygın anısına…' adadığı elimizdeki'Ödemiş'te Bir Tekstil Fabrikası Vardı (1972-1994) Türkiye'nin İlk Çok Ortaklı Halk Şirketi'(*)  adlı dev yapıtı hazırlamış. « Fabrikalarının anılarına sahip çıkan Ödemiş Tekstil Fabrikası'nda çalışan işçiler' basım ve dağıtımını üstlenmiş. 'Kitabın geliri Ödemiş Eğitim Vakfı (ÖDEV)'e bağışlanmış.' 

Bu arada Dostum Osman Berber'in Tekstil Belgeseli çekimleri sürüyor. Merakla sonuçlanmasını bekliyorum.

*****

Bu türden bir yayın okumamış olanlar için rakamlar, raporlar, tutanaklar…bol atıflı sayfalar sıkıcı gelebilir. Hiç böyle düşünmesinler! Çünkü Ödemiş'imizin bir fabrikası anlatılıyor. Yaşanılanlar dile geliyor. Herkesin bu deneyimden aldıkları olacak elbette. Dile kolay, her köyden en az iki kişi üye yapılmış. Sermaye tabana yayılmış. Yatırımın önderi trafik kazasında fabrikanın açılışını görmeden aramızdan ayrılan Kaymakam Yusuf Doğan ile çalınmadık kapı bırakılmamış, girilmedik köy kalmamış, ovanın her karışında ter akıtılmış. Hele temel atıldığındaki coşkuyu yaşayanlardan biri olarak bu anıları nasıl unutabilirim ?

*****

Yapıt; 'Sunuş, Giriş, Bölüm 1-Ödemiş Tekstil'in Kurulması ve Halk Ortaklığı (1972-1976), Bölüm 2-Ödemiş Tekstil Fabrikası İşletmesi (1976-1989) / 1976-1979 Arası : Halk Sektörü Yönetimi / 1980-1986 Arası : İş Bankası Yönetimi / 1986-1989 Arası : Mensa Holding Grup Şirketi, Bölüm 3- 1989-1992 Arası : 'Twenty First Century' Şirketi Yönetimi, Bölüm 4-1994 BOYKİM A :Ş : Yönetimi, Bölüm 5- 1995 ve Sonrası : Fabrika Kapalı, Sonsöz'den oluşuyor. Her bölüm, kendi içinde bütüncül olarak yaşanılanları görmemizi sağlıyor. Bilmediğim(iz) pek çok karanlık noktayı açığa çıkartıyor, aydınlatıyor. Belgeleriyle… Sıkıysa itiraz edin! Tekstil'in öyküsü; dönemin ülke ekonomik koşullarıyla birlikte ele alındığı için daha kapsayıcı ve bilgilendirici olmuş.

*****

Dostum Keskin; 'Olayları anlatırken yanılgıya düşmemek ve olayları kişiselleştirmemek için' elinden geleni yapmış. Nesnel ve bilimsel bir rota tutturmuş. Daha önceki yapıtlarında da uyguladığı gibi. Bunu açık açık görüyorsunuz, okuyorsunuz! Sözün hl egemen olduğu toplumlarda bıçak sırtında yaşamak gibidir yazı yazmak, kitap yayımlamak….

*****

Kitabın basımı gerçekleştikten sonra Keskin, elindeki tüm belgeleri ÖYKAM'a bağışlamış. Tarihin oluşumuna bir katkı da böyle yapmış!

*****

Yoğun emek verip göz nuru dökerek bize sunduğu bu yapıtı nedeniyle Dostum Bekir Keskin'i yeniden kutlúyorum, yeni çalışmalarıyla buluşmayı diliyorum. Ve 'Sonsöz'deki önemli birkaç vurgusunu paylaşıyorum:

• 'Yıllık Faaliyet Raporları'ndan görüleceği üzere fabrikanın zarar etmesinde işçilerden kaynaklanan üretim kaybının etkisi olmamıştır.
• Ödemiş Tekstil Fabrikası'na ortak olmak üzere hisse senedi alan binlerce kişi şaşkınlık içinde olan-biteni seyrettiler, ellerinden gelen bir şey yoktu.
• Neyse ki fabrika arazisi, 2009 yılında Ödemiş Ticaret Borsası tarafından satın alındı. Fabrika alanında bir üniversite açılması çabaları sürdürülüyor.
• Fabrikada çalışan işçilerin gerek fabrikanın el değiştirmesi ve kapatılması, gerekse birikmiş haklarının adına gösterdikleri çaba ve hukuk mücadeleleri ile sendikal ilişkiler, ayrı bir incelemenin konusu olmalıdır.'

* Bekir Keskin, Ödemiş'te Bir Tekstil Fabrikası Vardı (1972-1994) Türkiye'nin İlk Çok Ortaklı Halk Şirketi, Kendi Yayını, Basım Tarihi: Nisan-2018, Ödemiş, 160 sayfa, Toplam78 adet fotoğraf, hisse senedi örneği, liste, harita, kroki.

Sonuç yerine

Ödemiş Tekstil, Küçük Menderes Havzası'nda yaşayan insanların umutlarının mezarı oldu. Burada ya bir eğitim yuvası açılmalı ya da yine bir fabrika bacası tütmeli. Bu iki seçenekten biri gerçekleştiğinde inanıyorum ki geçmişte yaşanan acılar, bir nebze olsun hafifleyecek.

Bir de şunu özellikle yazmam gerekir. Gençler, kendilerince haklı olan ama benim bir türlü haklı göremediğim bir dilekte bulunuyorlar: Ödemiş'e AVM yapılsın! Başkent Ankara'da adım başı AVM var. Her biri tüketimin kalesi. En ufak ekonomik krizde ruhsuz, amaçsız birer yapıya dönüştüler. Yaşayanlar gördü. Bence gençler, ileride geleceklerini kuracakları iş alanları ya da eğitim yuvası talep etmeli. Haa bir de onlardaki bu dayanaksız tüketim kültürü özentisini kamçılayanlar bundan vazgeçmeli!

Ödemiş'imize eğitim ya da üretim kurumu kazandıracak yöneticilere saygılarımla…  

14-29 Nisan 2021

DİPNOTLAR

• tobb.org.tr, Erişim: 27.04-05:51
• eksisozluk.com/oguz-cataloglu, Erişim: 27.04-06:52
• Küçükmenderes, Siyasi Haftalık Bölge Gazetesi, Salı ve Cuma günleri çıkar, Yıl: 2, Sayı: 89, Sayfa: 3, 25 Mayıs 1999
• Küçükmenderes, Bölge Gazetesi, Ödemiş ve çevresinde Pazar hariç her gün yayınlanır, Yıl: 12, Sayı: 1818, Sayfa: 2, 11 Şubat 2009
• Küçükmenderes, Bölge Gazetesi, Kiraz'dan Selçuk'a Küçükmenderes'in Sesi, Yıl: 15, Sayı: 2743, Sayfa: 2, 15 Şubat 2012
• Küçükmenderes, Bölge Gazetesi, Kiraz'dan Selçuk'a Küçükmenderes'in Sesi, Yıl: 15, Sayı: 2747, Sayfa: 3, 21 Şubat 2012
• Küçükmenderes, Bölge Gazetesi, Kiraz'dan Selçuk'a Küçükmenderes'in Sesi, Yıl: 21, Sayı: 4906, Sayfa: 2, 5 Mart 2019