Patates Hastalıkları

Yöremizin belki de en önemli ürünü olan patatesi yetiştirmede zaman zaman bir takım sıkıntılar yaşanabilmekte.

Patateste birçok hastalık yaşanabilir. Bunlardan birisi olan mildiyö, patates yaprakları üzerinde küçük soluk yeşil ve sarımsı lekeler halinde ortaya çıkar. Hastalık ilerledikçe lekeler kahverengileşir ve orta kısımlar ölür. Yaprağın alt yüzeyinde kül renginde bir örtü meydana gelir. Uygun şartlarda hastalık tüm bitkiyi çürütür ve kendine has bir koku yayılır. Patates yumrusu yüzeyinde 3-6 mm çapında hafif çökük lekeler ortaya çıkar. Bu lekelerin altı da çürüktür ve rengi mor ile siyah arasında değişir. Bu çürümeler, hava sıcaklığı düşükken gelişmez ve kuru çürüklük olarak kalır. Sıcaklık yükselirse yaralar, yaş çürüklük haline gelir. Hasat edilen bitkinin yumru verimi azdır, kalite ve pazar değeri düşer. Hastalıklı bitki artıkları ve yumrular tarladan uzaklaştırılmalıdır. Sertifikalı ve hastalıksız tohum kullanılmalıdır. Hastalığa dayanıklı patates tohumluğu dikilmeli ve patates ziraatı sabah ve akşam çiğ tutmayan güneye bakan tarlalarda yapılmalıdır. Mildiyönün her yıl çıktığı yerlerde hastalık belirtilerini beklemeden ortalama sıcaklığın 16 derece olması ile ilaçlı mücadeleye başlanmalıdır. Hastalığın her yıl ortaya çıkmadığı yerlerde ise ilaçlama için yaprakta lekelerin ortaya çıkması beklenmelidir. Uygun ilaç ve dozu için en yakın Tarım ve Köyişleri Bakanlığı il ve ilçe müdürlüklerine danışılmalıdır.

Patateste erken yaprak yanıklığı: Şiddetli hastalıkta bütün yapraklar kurur ve dökülür, fazla miktarda ürün kaybı olur. Yumruda da 1- 3 cm çapında kahverengi- kırmızı kahverengi lekeler oluşabilir. Mücadelesinde hastalıklı olmayan tohumluk kullanılmalıdır. İlaç ile bitkinin tüm yüzeyi ilaçlanmalıdır. İlaçlama, serin ve rüzgarsız zamanlarda 8-10 kez tekrarlanmalıdır. Hastalığı toprakta bulunan mantarlar yapar. Hastalık ile bulaşık yumru patates başlangıçta açık kahverengidir, daha sonra koyulaşır veya çok koyu kahverengine döner.

Kuru çürüklük hastalığı: Zarar görmüş yumru çöker, kabuğu buruşur. Bazen çürüme içeriye doğru ilerler. Bazı mantar türleri; beyaz, sarı, pembe ve gülkurusu renginde küfler meydana getirirler. Düşük sıcaklıkta depolama gereklidir. Depo, iyi havalanmalı ve nemi düşük olmalıdır. Yumrular, hasatta veya depolamada yaralanmamalıdır. Temiz tohumluk kullanılmalıdır.

Patates böceği: Erginleri yaklaşık 1 cm boyunda ve sırtı bombelidir. Üst kanatlarının üzerinde siyah ve sarı uzunlamasına çizgiler vardır. Bu nedenle 'Pijamalı Böcek' olarak da adlandırılır. Böceğin yumurtaları oval ve koyu sarı renklidir. Larvaları kambur duruşlu ve havuç kırmızısı rengindedir. Yaşam Şekli: Patates böceği kışı toprak altında ergin olarak geçirir. İlkbaharda havaların ısınmasıyla toprak yüzüne çıkarak, beslenmeye başlar. Ergin dişiler yumurtalarını gruplar halinde yaprakların alt yüzüne bırakırlar. Yumurtadan çıkan larvalar bitkilerle beslenip olgunlaştıktan sonra toprağa girer ve 'pupa' denilen durgun bir dönemden sonra ergin olurlar. Yılda verdiği döl sayısı bölgelere göre değişir.

Hem ergini hem de larvası zararlıdır. Bitkilerin yapraklarını genellikle dıştan başlayarak içe doğru bazen de yaprağın ortasında bir delik açarak ve bu deliği genişletmek suretiyle beslenirler. Patatesten başka patlıcan, fide döneminde domates ve yabancı otlardan köpek üzümünde zarar yapar. Mücadelede ilaçsız yöntemler çok etkilidir. Bunların başında hasadı tarlada yumru bırakılmayacak şekilde yapılmalıdır. Ergin ve larvaları büyük olduğundan, küçük tarlalarda toplanarak yok edilmeli, yumurtaları toplanıp ezilmelidir.

Tırtıl: Erginleri kelebektir. Ön kanatları grimsi kahverengidir ve üzerinde koyu kahverengi lekeler vardır. Yumurtaları sarımsı krem renginde üstten basık top şeklindedir. Olgun larvalar (tırtıl), siyahımsı gri renktedir ve boyları 5 cm'ye ulaşır. Kışı olgun larva halinde toprakta geçirir. Havaların ısınmasıyla kelebek haline gelir. Kelebekler, çevredeki bitkiler bu arada patates üzerine ve toprağa yumurta bırakırlar. Yumurtadan çıkan larvalar, gündüz toprakta kalırlar ve gece beslenirler. Yılda 2-4 döl verirler.

Bozkurtun genç larvaları bitkilerin taze yaprak ve sürgünlerini yerler. Olgun larva ise yalnız geceleri beslenir ve bitkiyi toprağa yakın kök boğazından keserek veya kemirerek, bitkinin kırılıp kurumasına neden olurlar. Ayrıca toprak içindeki yumruları da yerler. Patates kaldırıldıktan sonra patates yerinin sonbaharda sürülmesi etkili olmaktadır.

Tarlada yüz bitkide 1-3 kesik bitkiye veya larvaya rastlanırsa ilaçlı mücadele gerekir. İlaçlamada zehirli yem uygulaması veya yeşil kısım ilaçlaması yapılır. Zehirli yem, kepek ile kuruya karıştırılır ve şekerli su ile sünger haline gelene kadar nemlendirilir. Bu yem, akşamüzeri ve özellikle sulamadan sonra dekara 5-8 kg hesabıyla bitki diplerine atılır.