KALKINMANIN İTİCİ GÜCÜ DEMOKRASİ VE KOOPERATİFLERDİR!-17 (Kanada)

'İhracat mallarımızın hükümetin yakın kontrolü altında satışlarının teşkilatlandırılması önemlidir. Bunu göz önünde tutan Ekonomi Bakanlığı, geçen yıl içinde Iğdır'da, Ege, Trakya bölgelerinde türlü konulara ait satış kooperatifleri kurmuş ve onları faaliyete geçirmiştir. Önümüzdeki yıl içinde başta fındık olmak üzere diğer belli ürünlerimizi de ilgilendiren birlikleri kurmalıdır'.

                                                                                                   ATATÜRK-1 Kasım 1937

   1950-1960 dönemi, II. Dünya Savaşı yıllarında durgunlaşan kooperatif hareketlerinin yeniden canlandığı bir dönemdir. 1951 yılında ilk esnaf ve sanatkarlar kefalet kooperatifi olan Ankara Esnaf Kefalet Kooperatifi kurulmuştur. 

   Halk Bankası ile iş birliği yapan Ankara Esnaf Dernekleri Birliği'nin 117 üyesinin koyduğu 8.405 lira sermayeyle kurulan bu kooperatif sayesinde esnaf, sanatkar ve küçük sanayicinin maddi teminat verememesi sebebiyle ticari bankalardan kredi alamaması sorunu çözülmüştür.

   Kısa zamanda hızla gelişen bu kooperatiflerin 27'si bir araya gelerek 1954 yılında Ankara'da ilk Esnaf Kefalet Kooperatifleri Birliği'ni kurmuştur. 1950-1960 döneminde 111 adet esnaf ve sanatkarlar kefalet kooperatifi kurulmuştur.

   Gelin birlikte Amerika kıtasındaki Kanada'ya uzanalım:

• Kanada, dünyada yüzölçümü bakımından 2. sıradadır. 10 eyaletten oluşmuştur. 9

BİN kooperatif ve 18 MİLYON ortağı vardır. Bu da toplam nüfusun yarısından fazladır. 155 bin kişi, kooperatiflerde iş bulmuştur. Ülkede kooperatifçiliğin gelişmesinde vatandaşların bireysel değil, topluluk olarak hareket etme bilincinde olması en büyük katkıyı sağlamıştır.

• Kanada kooperatifçilik hareketi, İngiltere'deki Rochdale ve Amerika'daki çiftçi

hareketi Grande'den esinlenmiştir. İlk kooperatif, 1870'li yılların başında Quebec eyaletinde kurulmuştur. 1970'li yıllarda özellikle Quebec'de yerel kalkınma aracı olarak görülmüştür.

• Ne 1930'larda yaşanan büyük ekonomik bunalım ne de 2. Dünya Paylaşım Savaşı, Kanada kooperatif  hareketini engelleyememiştir.
• 31 Mart 1998'de yürürlüğe giren 'Kanada Kooperatifler Kanunu' ile

kooperatifler, ayrı bir yasal statüye kavuşturulmuştur. 1909 yılında kurulan Kanada Kooperatifler Birliği'nin çatısı altında bütün kooperatiflerin örgütlenmesi amacıyla yürüttüğü çalışmalarla doğru orantılı olmuştur.

• Ontario eyaleti, diğer eyaletlere göre en çok kooperatife sahip eyalettir.  1300

kooperatifi ve 1.4 MİLYON ortağı vardır. Bu da eyalet nüfusunun % 10'udur. Kooperatiflerin % 45'i yapı, % 17'si çocuk bakımı, % 17'si finansal hizmet sektörü, kalan % 21'lik bölümüyse yenilenebilir enerji ve gıda sektöründe hizmet vermektedir. Ontario Kooperatifler Birliği çatısı altında üst kuruluşlarını kurmuştur. Üyelik zorunlu değildir ama kooperatiflerin % 85'i birliğe bağlı olarak çalışmaktadır.

• Entegre Tahıl Üreticileri Kooperatifi, mısırdan etonel üreten bir kooperatiftir.

Üretime 2008'de başlamıştır. Eyaletin mısır üreten önemli bölgelerinden olan Aylmer'de kurulu olan tesis, yılda 150 MİLYON TON etanol üretimiyle eyalet çapındaki en büyük kooperatiflerden biridir. Etanol enerji firmalarına satılmakta, benzin ve motorinle karıştırılarak ulaştırma sektöründe, ısı ve elektrik üretim tesislerinde, kimyasal madde üretiminde kullanılabilmektedir.

• Kanada'nın önde gelen önemli kooperatif grubu olan Desjardins Group, önemli

çevresel girişimlerde bulunmaktadır. Grubun 1450 çalışan için ofis alanı sağlayan yeni merkezi ve de 65 metreye ulaşan 11.000 bitkiyle dünyanın en uzun kapalı alanıyla düşey bahçesi bulunmaktadır. Elkhorn eğrelti otları, deve tabanları ve çevre kirliliğini emici beyaz yelken çiçekleri, geri dönüşüme uğramış su şişeleri ve plastik çantalardan yapılmış paneller gibi farklı türlerde çalışmalar yapmaktadır. 2012 yılı itibariyle Desjardins Group, 6 MİLYON'dan fazla ortağa ve müşteriye sahiptir. 223 MİLYAR Kanada Doları değerinde varlığa, 864 tane hizmet pazarına, Quebec ile Ontario'da 376 sandığa ve bunun dışında 400'den fazla hizmet sunan kuruluşa, 20'den fazla geniş bir yelpazeye sahip olan finans ile sigorta hizmeti sağlayan kurum ve işletmeye sahiptir.

SÜRECEK

KAYNAKLAR:

– G-20 Ülkelerinde Kooperatifçilik, T:C. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü yayını, 2015, Ankara.

–  http://koop.gtb.gov.tr/ Erişim: 2.5.2020-23:32